Fosforöz Asit (Fosfonik Asit)

Genel Bilgi

CAS Numarası (Fosforöz Asit (Fosfonik Asit)): 13598-36-2

Molekül Formülü: H3PO3

Molekül Ağırlığı: 82.0 g/mol

Yoğunluğu Nedir: 1.651 g/cm³

Fosforöz Asit genel olarak Fosforik Asit ile karıştırılmaktadır. Bir karbon atomuna bağlı bir fosfor atomu ile karakterize edilerek oluşan bu bileşiğin fonksiyonel grubu ve fosfat grubu ile yapısal benzerliği nedeniyle supramoleküler ve koordinasyon özellikleri sayesinde bir çok uygulamada yer alır.

İki protona sahip bir asittir. Bu sebeple diprotik karaktere sahiptir. Fosfor Asidi olarak ifade edilmektedir.

Hangi Kimyasallardan Üretilir?

Fosforöz Asit (Fosfonik Asit) üretimi Fosfor Triklorür’ün (PCl3) kontrollü hidrolizi ile gerçekleştirilir. Üretim prosesinde öncelikle Beyaz fosfor veya başka bir fosfor kaynağından PCl3 üretilir. Reaksiyonun devamında Fosfor Triklorür kontrollü olarak su ile hidrolize edilmektedir. Bu üretim reaksiyonunun basit denklemi aşağıdaki gibidir.

P + 3/2Cl2 》PCl3

PCl3 + 3H2O 》H3PO3 + 3HCl

Bu üretim yönteminde Hidroklorik Asit gazı oluşmaktadır. Bu gazı Absorbsiyon kulesinde su ile tutularak yan ürün olarak ticarileştirilir.

Fosforöz Asit (Fosfonik Asit) Nerelerde Kullanılır?

• Fosfonatlar Ca+2, Ba+2, Sr+2 Vb. İyonlarla zayıf veya orta kuvvetli kompleks moleküller oluşturur. Bu sayede minerallerin çekirdek ile büyüme yüzeylerine absorbe olmaktadır. Böylece kristal yüzeylere yerleşerek iyon dizilimini bozmaktadırlar. Sonuç olarak partiküllerin küçük kolay bir şekilde dağılabilen partiküllere dönüşmesini sağlar. Bu Özellikleri fosfonatlar sağlamaktadır. Bu fosfonatların üretiminde kullanılan bir ham maddedir.
• Korozyon kontrolüne yardımcı olan fosfonatların metal iyonlarını kompleks hale getirmesini sağlayarak metal yüzeylerde koruyucu film tabakası oluşturmaktadır.
• Alkali metal iyonları ile yaptığı tuzlar, hem fungusit hem de bitkiler için kaliteli fosfor kaynağı olarak kullanılmaktadır.
• Plastik malzemelerin stabilize edilmesi için kullanılan önemli bir katkı malzemesidir. Plastik malzemenin işlenmesi sırasında polimer zincirlerinden Hidroperoksitler ve Serbest radikaller kopmaktadır. Fosforöz Asit bu serbest radikalleri ve hidroperoksitleri indirgemektedir. Bu sayede reaksiyonun ilerlemesine neden olan zincir reaksiyonları kesilir. Primer antioksidan olarak görevi vardır.
• Analitik amaçlar, tıbbi görüntüleme ve yüzeylerin fonksiyonelleştirilmesi için önemli bir maddedir.
• Yağlama yağları yüksek sıcaklıklarda oksijen ile reaksiyona girerek peroksitler ve çamur oluşturmaktadır. Bu gibi istenmeyen reaksiyonların önlenmesi için hidroperoksitler parçalanmalı ve zincir reaksiyonlar kesilmelidir. Fosforöz Asit kullanımı ile yağın bozulması önlenir. Bu sayede vizkozite artışı, asitlenme ve tortuların oluşumu engellenir.
• Yağ içerisinde kullanılarak Demir, Çelik ve Bakır yüzeylerde oksidatif korozyona karşı film tabakası oluşturarak korozyon inhibitörü olarak görev yapar.

Sağlığa Zararlı mıdır?

Korozif ve toksik özelliklere sahiptir. İnsan sağlığı üzerinde ciddi etkilere neden olabilir. Buharının solunması, solunum yollarında tahrişe neden olmaktadır. Deriye temas etmesi durumunda şiddetli yanık, kızarıklık ve şişlikler oluşabilir. Göz teması ve yutma ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle kullanılırken kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalıdır. Çocukların ulaşamayacağı alanlarda depolanmalıdır.

Nasıl Depolanır?

Fosforöz Asit 25 kg torbalarda doğrudan Güneş göremeyen alanlarda ve nem almayan depolarda depolanmalıdır. Nem çekici özelliğinden dolayı ağzı sıkıca kapalı kaplarda depolanmalıdır. Nitrik Asit, Hidrojen Peroksit ve bazı oksitleyici maddelerle aynı alanda depolanmamalıdır. En uygun depolama sıcaklığı 5-25 °C dir.

Çözünürlüğü Nasıldır?

Su içerisinde çok iyi çözünürlüğe sahiptir. Suda çözündüğünde kuvvetli asidik özellik gösterir. Etil Alkol, İzopropil Alkol ve Gliserin (Gliserol) içerisinde çözünmektedir.

Apolar çözücülerde çözünmemektedir. Yüksek polariteye sahip çözücüler içerisinde daha iyi karışma özelliği vardır.

Fiyatlarına Etki Eden Faktörler Nelerdir?

Fosforöz Asit (Fosfonik Asit) fiyat olarak üretiminde kullanılan kimyasal ham maddelerin fiyatlarına doğrudan bağlıdır. Fosforöz Asit üretiminde Fosfor Triklorür veya P4O6 piyasa fiyatları artması durumunda Fosfonik Asit satış fiyatları yükselecektir.

Fosforöz Asit (Fosfonik Asit) satış fiyatları genel olarak 1 Kg fiyatı 25 kg piyasa fiyatından yüksektir. Bunun nedeni 1 kg urunun ambalaj ve elleçleme maliyeti daha yüksektir. Bu sebeple piyasa fiyatları yüksek olacaktır.